Chiến tranh Iran tác động thế nào tới kinh tế Mỹ?

Cuộc chiến giữa Mỹ và Iran đang tạo ra những ảnh hưởng đáng kể đối với nền kinh tế Mỹ, đặc biệt thông qua cú sốc giá năng lượng và áp lực lạm phát gia tăng.

Dù nền kinh tế lớn nhất thế giới vẫn duy trì được sự ổn định tương đối, nhiều dấu hiệu cho thấy người tiêu dùng Mỹ đang chịu áp lực ngày càng lớn từ chi phí sinh hoạt tăng cao.

Giá dầu tăng mạnh gây áp lực lên kinh tế Mỹ

Tác động rõ rệt nhất của cuộc chiến nằm ở thị trường năng lượng.

Giá dầu thô và khí đốt đã tăng lên mức cao nhất trong vòng 4 năm, khiến chi phí nhiên liệu leo thang và kéo theo áp lực lạm phát trên diện rộng.

Giá năng lượng tăng đang:

• Làm chi phí sinh hoạt của người dân tăng mạnh.
• Đẩy giá hàng hóa và dịch vụ đi lên.
• Gây áp lực lên hoạt động sản xuất và vận tải.
• Làm suy giảm sức mua thực tế của người lao động.

Trong bối cảnh eo biển Hormuz vẫn chưa được mở cửa hoàn toàn, giới phân tích lo ngại nguồn cung năng lượng toàn cầu tiếp tục bị gián đoạn, khiến giá dầu còn duy trì ở mức cao trong thời gian tới.

Lạm phát bắt đầu “ăn mòn” thu nhập của người Mỹ

Một trong những vấn đề đáng lo ngại nhất là lạm phát đang tăng nhanh hơn tiền lương.

Trong tháng gần nhất, lần đầu tiên kể từ năm 2023, tốc độ tăng giá tiêu dùng đã vượt mức tăng lương trung bình của người lao động Mỹ.

Điều này đồng nghĩa:

• Người dân phải chi nhiều tiền hơn cho cùng một lượng hàng hóa.
• Khoản tăng lương trong năm qua gần như bị xóa sạch.
• Người thu nhập trung bình và thấp phải rút tiền tiết kiệm hoặc vay nợ để duy trì chi tiêu.

Theo phân tích của Bank of America Institute, nhóm người thu nhập thấp hiện chỉ vừa đủ khả năng bù đắp chi phí xăng dầu tăng mạnh, trong khi nhóm giàu vẫn còn dư địa tài chính tốt hơn.

Giá cả leo thang trên nhiều lĩnh vực

Lạm phát tại Mỹ hiện không còn chỉ tập trung ở năng lượng mà đã lan rộng ra nhiều nhóm hàng hóa và dịch vụ.

Một số mức tăng đáng chú ý gồm:

• Giá thực phẩm tăng 3,2% trong vòng một năm.
• Giá vé máy bay tăng tới 20,7%.
• Giá xăng tiếp tục neo cao.

Sau cuộc khủng hoảng lạm phát kéo dài nhiều năm, tâm lý người tiêu dùng Mỹ đang trở nên rất nhạy cảm với giá cả.

Nhiều người vẫn cảm thấy áp lực lớn dù tiền lương danh nghĩa đã tăng trong thời gian qua.

Người Mỹ vẫn chưa cắt giảm mạnh chi tiêu

Dù áp lực lạm phát gia tăng, dữ liệu kinh tế cho thấy người tiêu dùng Mỹ vẫn duy trì hoạt động mua sắm tương đối ổn định.

Doanh thu bán lẻ trong tháng 4 vẫn tăng gần 0,5% nếu loại trừ các nhóm biến động mạnh như xăng dầu.

Điều này phản ánh:

• Người dân vẫn tiếp tục chi tiêu.
• Thị trường lao động chưa suy yếu rõ rệt.
• Nền kinh tế Mỹ vẫn giữ được sức chống chịu nhất định.

Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng đây có thể chỉ là hiệu ứng ngắn hạn trước khi áp lực chi phí thực sự tác động mạnh hơn đến hành vi tiêu dùng.

GDP và việc làm vẫn giữ ổn định

Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Mỹ hiện vẫn tăng trưởng khoảng 2%, cho thấy nền kinh tế chưa rơi vào suy thoái.

Thị trường lao động cũng duy trì trạng thái khá tích cực:

• Việc làm tiếp tục tăng trong các tháng đầu cuộc chiến.
• Tỷ lệ thất nghiệp vẫn ở mức thấp.
• Tăng trưởng việc làm tháng 3 đạt mức cao nhất trong 2 năm.

Tuy nhiên, các nhà kinh tế lưu ý rằng dữ liệu hiện tại vẫn mang tính “nhìn lại quá khứ”, vì phần lớn thống kê mới chỉ phản ánh giai đoạn đầu của cuộc xung đột.

Lợi suất trái phiếu tăng gây thêm áp lực

Nỗi lo lạm phát leo thang đã khiến giới đầu tư bán tháo trái phiếu kho bạc Mỹ.

Hệ quả là:

• Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm tăng lên mức cao nhất hơn 1 năm.
• Lãi suất vay thế chấp nhà ở tăng theo.
• Thị trường bất động sản trở nên ảm đạm hơn.

Chi phí vay mua nhà cao hơn đang khiến giấc mơ sở hữu nhà của nhiều người Mỹ ngày càng khó khăn.

Nền kinh tế Mỹ vẫn chống chịu tốt nhưng rủi ro còn lớn

Với quy mô khoảng 31 nghìn tỷ USD, kinh tế Mỹ hiện vẫn đủ sức duy trì ổn định trước cú sốc địa chính trị.

Tuy nhiên, nhiều rủi ro vẫn hiện hữu:

• Giá dầu có thể tăng mạnh trở lại nếu đàm phán Mỹ – Iran thất bại.
• Lạm phát có nguy cơ kéo dài.
• Fed có thể phải duy trì lãi suất cao lâu hơn hoặc thậm chí tăng lãi suất trở lại.
• Người tiêu dùng Mỹ đang dần tiến gần giới hạn chịu đựng về tài chính.

Trong ngắn hạn, nền kinh tế Mỹ chưa xuất hiện dấu hiệu suy yếu nghiêm trọng. Nhưng nếu chiến sự kéo dài và giá năng lượng tiếp tục neo cao, áp lực đối với người dân và doanh nghiệp Mỹ có thể sẽ lớn hơn nhiều trong các tháng tới.