Giá khí đốt tự nhiên tại châu Âu đã tăng lên mức cao nhất kể từ đầu năm 2023 khi căng thẳng giữa Mỹ và Iran tiếp tục leo thang. Đà tăng của giá năng lượng đang gây thêm áp lực lên lạm phát eurozone, làm gia tăng khả năng Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) nâng lãi suất trong cuộc họp chính sách vào tuần tới.
Trong phiên giao dịch ngày 2/9, giá khí đốt tại trung tâm giao dịch TTF của Hà Lan đã vượt mốc 75 euro/MWh. Đây là lần đầu tiên giá khí đốt chạm ngưỡng này kể từ khi chiến tranh Mỹ – Iran bùng phát vào cuối tháng 2, đồng thời là mức cao nhất kể từ đầu năm 2023.
Đợt tăng giá mới nhất diễn ra sau khi Mỹ tiến hành một loạt cuộc tấn công nhằm vào Iran trong ngày thứ Ba. Đây là đợt tấn công thứ hai chỉ trong vài ngày, sau khoảng thời gian tình hình tương đối lắng dịu trong tháng 8.
Ông Mike Bell, Trưởng bộ phận Chiến lược thị trường tại RBC BlueBay Asset Management, nhận định với Financial Times rằng kỳ vọng cuộc xung đột có thể kết thúc trước Giáng sinh đang nhanh chóng suy giảm. Theo ông, đây chính là nguyên nhân khiến giá năng lượng tiếp tục đi lên.
Dự trữ khí đốt của châu Âu xuống mức đáng báo động
Giá khí đốt tăng mạnh trong bối cảnh lượng dự trữ của châu Âu giảm xuống mức thấp nhất trong 13 năm, trong khi mùa đông đang đến gần.
Dữ liệu từ Cơ quan Hạ tầng Khí đốt châu Âu (GIE) cho thấy, trong tuần cuối cùng của tháng 8, các kho dự trữ khí đốt của Liên minh châu Âu (EU) mới được lấp đầy khoảng 63% công suất. Con số này thấp hơn đáng kể so với mức trung bình 80% ghi nhận vào cùng thời điểm trong những năm gần đây và thuộc nhóm thấp nhất từng được ghi nhận trong năm.
Theo ông Greg Molnar, chuyên gia phân tích thị trường khí đốt châu Âu, với tốc độ bổ sung hiện nay, EU nhiều khả năng sẽ bước vào mùa đông với lượng khí đốt dự trữ thấp hơn khoảng 20% so với mức trung bình 5 năm. Đây cũng có thể là mức thấp nhất kể từ năm 2013.
Ông Molnar cảnh báo rằng lượng dự trữ thấp sẽ làm gia tăng nguy cơ giá khí đốt biến động mạnh trong mùa đông. Tình hình có thể trở nên nghiêm trọng hơn nếu châu Âu phải đối mặt với những đợt rét đậm kéo dài, khiến nhu cầu sử dụng khí đốt tăng cao.
Nỗ lực nâng tỷ lệ lấp đầy kho dự trữ của EU lên mục tiêu 80% trước khi mùa đông bắt đầu đang gặp nhiều trở ngại. Dù mục tiêu này đã được điều chỉnh giảm, chiến tranh vẫn gây gián đoạn nghiêm trọng đối với hoạt động xuất khẩu dầu và khí đốt từ khu vực Vùng Vịnh.
Bên cạnh đó, đợt rét kéo dài vào cuối mùa đông năm ngoái và nhu cầu sử dụng khí đốt để phát điện cao hơn bình thường trong các đợt nắng nóng mùa hè năm nay cũng khiến lượng dự trữ của châu Âu suy giảm.
Thông thường, các đơn vị vận hành kho chứa sẽ tăng cường bơm khí vào mùa hè, khi nhu cầu và giá cả đều ở mức thấp. Tuy nhiên, điều kiện thị trường năm nay khiến quá trình bổ sung nguồn cung diễn ra chậm hơn dự kiến.
Giá khí đốt trên sàn TTF ở Hà Lan trong 1 năm qua. Đơn vị: euro/MWh – Nguồn: Trading Economics.
Thị trường lo ngại nguồn cung qua eo biển Hormuz
Trong phần lớn mùa hè, giá khí đốt tại châu Âu duy trì trạng thái tương đối ổn định nhờ kỳ vọng eo biển Hormuz có thể được mở cửa trở lại, qua đó tạo điều kiện bổ sung nguồn cung cho mùa đông.
Tuy nhiên, ông Bjarne Schieldrop, chuyên gia phân tích hàng hóa cấp cao tại ngân hàng SEB, cho rằng ở thời điểm hiện tại, thị trường không còn kỳ vọng eo biển Hormuz sẽ sớm hoạt động trở lại.
Theo ông Schieldrop, diễn biến này đã khiến thị trường khí đốt tự nhiên châu Âu xuất hiện tâm lý “hoảng loạn nhẹ” trước viễn cảnh nguồn cung trong mùa đông.
Mặc dù châu Âu được dự báo không rơi vào tình trạng thiếu hụt khí đốt về mặt vật lý trong mùa đông năm nay, giới giao dịch vẫn cho rằng giá nhiên liệu này sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao.
Các chuyên gia phân tích tại Goldman Sachs nhận định, nếu nguồn khí đốt xuất khẩu từ Trung Đông không được khôi phục, giá khí đốt tham chiếu tại châu Âu nhiều khả năng phải vượt 100 euro/MWh mới có thể thu hút đủ lượng nhập khẩu cần thiết để đáp ứng nhu cầu trong mùa đông.
Giá năng lượng đẩy lạm phát eurozone lên 3,3%
Đà tăng của giá năng lượng đang tạo thêm áp lực đối với lạm phát tại khu vực đồng euro. Theo số liệu chính thức do Eurostat công bố trong tuần này, lạm phát hàng năm tại eurozone đã tăng lên 3,3% trong tháng 8.
Mức này cao hơn con số 2,9% của tháng 7 và cũng là mức lạm phát cao nhất trong vòng 3 năm. Riêng giá năng lượng tăng 14,3% so với cùng kỳ năm trước.
Các nhà kinh tế của ECB cho rằng đợt tăng giá năng lượng hiện nay có nhiều điểm khác biệt so với giai đoạn 2021-2022. Trong báo cáo công bố ngày 1/9, ECB xác định năng lượng là động lực chính thúc đẩy lạm phát tại eurozone ở thời điểm hiện tại.
Theo báo cáo, cú sốc nguồn cung năng lượng đang chiếm vai trò chủ đạo, trong khi nhu cầu và các chương trình kích thích kinh tế của chính phủ chỉ có tác động hạn chế. Sự khác biệt này là yếu tố quan trọng để lý giải cách ECB lựa chọn phản ứng chính sách tiền tệ.
ECB ước tính những bất lợi từ phía nguồn cung năng lượng đóng góp khoảng 90% mức tăng của lạm phát năng lượng trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 5/2026.
Do việc nâng lãi suất không thể trực tiếp giải quyết tình trạng thiếu hụt nguồn cung năng lượng, ECB đã không tăng lãi suất ngay sau khi chiến tranh tại Trung Đông bùng phát vào cuối tháng 2.
ECB có thể nâng lãi suất lên 2,5%
Đến ngày 11/6, ECB mới thực hiện lần tăng lãi suất đầu tiên trong 3 năm, đưa mức lãi suất từ 2% lên 2,25% nhằm kiểm soát áp lực lạm phát.
Ngay cả trong kịch bản lạc quan nhất được ECB đưa ra vào thời điểm đó, với giả định chiến tranh sớm kết thúc, lạm phát tại eurozone cũng khó quay về mục tiêu 2% trước năm 2027.
Trong bối cảnh xung đột tiếp tục kéo dài và lạm phát tăng tốc, giới phân tích hiện dự báo ECB sẽ nâng lãi suất thêm một lần nữa tại cuộc họp chính sách tiền tệ ngày 10/9. Nếu kịch bản này xảy ra, lãi suất của ECB sẽ tăng từ 2,25% lên 2,5%.
Báo cáo của ECB nhấn mạnh phản ứng chính sách tiền tệ trong giai đoạn hiện nay được triển khai theo hướng dần dần, khác với chu kỳ 2021-2022, khi cơ quan này liên tục nâng lãi suất với tốc độ mạnh.
Trong giai đoạn 2021-2022, lạm phát được thúc đẩy bởi sự kết hợp của hàng loạt yếu tố cung và cầu có quy mô lớn và chưa từng có. Năng lượng đóng vai trò quan trọng, nhưng không phải nguyên nhân duy nhất.
Ở phía nguồn cung, nền kinh tế khi đó chịu tác động từ sự gián đoạn của chuỗi cung ứng toàn cầu và cú sốc năng lượng, đặc biệt sau khi chiến tranh Nga – Ukraine bùng phát. Trong khi đó, phía cầu được thúc đẩy bởi sự phục hồi nhanh chóng sau đại dịch, cùng các chính sách tài khóa và tiền tệ nới lỏng.
Ở thời điểm hiện tại, khi lạm phát chủ yếu bắt nguồn từ cú sốc nguồn cung năng lượng, ECB phải cân nhắc giữa yêu cầu kiểm soát giá cả và nguy cơ việc tiếp tục tăng lãi suất có thể gây thêm sức ép lên nền kinh tế eurozone.
Trích nguồn: VnEconomy
